14 Haziran 2026 günü Prof. Dr. Ahmet Altıntaş Bey'in rehberliğinde önce
30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMINI- ANLAMA GEZİSİ -
14 Haziran 2026 günü Prof. Dr. Ahmet Altıntaş Bey'in rehberliğinde önce Şuhut'taki Atatürk evi ardından Kocatepe'ye çıktık. Ahmet Hoca’mızın güzel sunumu ile öncelikle savaşın neden buradan idare edildiğini anlatmaya başladı.
Öncelikle belirttiği konu hepimizin ayrıntılı olarak bilmediği iki ova hakkında bilgi ile başladı. Taşoluk tarafının Küçük Sincanlı ovası olduğunu, İstiklâl tesislerinden başlayan tarafında Büyük Sincanlı ovası olduğun tepenin her iki tarafında hakim bulunduğunu belirtti.
Afyon öncelikle demir yolu kavşağında olduğu için öncelikle İngiliz, Fransız ve İtalyan kuvvetlerinin işgali ile başladı. İşgalcilerin önemli binalara yerleştikleri belirtti. İkincisi ise Yunanlıların yaptığı işgali belirtirken küçük bir ayrıntı dikkati çekti. Afyon, iki farklı dönemde toplam yaklaşık 14 ay (1 yıl 1 ay 25 gün) Yunan işgali altında kalmıştır. 28 Mart 1921 tarihinde kısa süreliğine işgal edilmiş, ancak Yunan birlikleri 10 gün sonra şehirden çekilmiştir.
İkinci İşgal: 13 Temmuz 1921'de yeniden işgal edilmiştir.
Kurtuluş: 27 Ağustos 1922'de Türk ordusunun başlattığı Büyük Taarruz ile işgalden tamamen kurtarılmıştır.
Eskişehir muharebeleri sonrasında (Sakarya Savaşı) Yunanlılar Eskişehir de bir miktar kuvvet bırakarak Afyon bölgesine çekildiler. Askerlerini Çiğiltepe - Sinanpaşa ovalarını tahkim edecek şekilde yerleştirdiler.
Gecikmeli olarak Sabah 05.00’te tanzim atışı başladı, 05.30’da tahrip atışına geçildi. Sarp, kayalık arazide, sıcak havada, düşman ateşi altında ilerlemenin bütün zorlukları yaşandı.. Hesaplı bir risk alınmıştı ve ancak bu risk sayesinde kesin sonuç sağlayan üstünlük elde edilebilmişti.
Yunan ordusu asker sayısında 1’e 1.08 üstündü. Türk ordusu tüfekte 1’e 1.1; hafif makineli tüfekte Yunan ordusu 1’e 1.5; ağır makineli tüfekte Yunan ordusu 1’e 1.45; topta Yunan ordusu 1’e 1.3; kılıçta Türk ordusu 1’e 4.1; uçakta Yunan ordusu 1’e 5 üstündü. Süvari kuvveti olarak ise Türk ordusu 1’e 5 üstündü. Yunan ordusu tahkimli mevzilerde uzun süredir bulunmanın avantajına sahipti. Mevzilerinin önünde dikenli tel engeli vardı. Buna karşılık moral üstünlüğü de Türk tarafındaydı. İşgalciye karşı taarruz etmenin ve düşmanı yurttan atmanın azim ve coşkusu hâkimdi.
Türk ordusu 11 piyade, 3 süvari tümeniyle taarruz etti. Yaklaşık 120 bin asker. Bu bölgede düşmana karşı 1’e 3.5 üstünlük sağlandı. Yarma bölgesi ise 13 km. genişliğindeydi: Kalecik sivrisi-Tınaztepe arasındaki bölge. Bu bölgede Yunan ordusunun 1 tümen ve 1 alayı mevcuttu. Yaklaşık 15 bin asker vardı. Karşısına denk gelen Türk kuvveti yedeklerle birlikte 7 tümendi. Yaklaşık 90 bin askerdi. . 2. Ordu cephe genişliği esas alındığında (Eskişehir kuzeyi-Akarçay arasındaki 150 km. genişliğindeki tali taarruz bölgesi) bu oran 1’e 2 Yunan ordusunun lehineydi. Bütün cephe (Kocaeli-Menderes grupları dahil 450 km.) esas alındığında, bu oran 1’e 3 Yunan ordusuna avantaj sağlamaktaydı.
En başarılı birlik Süvari Kolordusuydu. Sincanlı (Sinanpaşa) Ovası’na indi. Telgraf hatlarını kesti. Demiryolu ulaşımını engellemek için tahripler yaptı. Kalecik sivrisi, Belen Tepe ve Erkmen tepenin bir kısmı bugün ele geçirildi. Sarp, kayalık arazide, sıcak havada, düşman ateşi altında ilerlemenin bütün zorlukları yaşandı. Dikenli tel engellerinin aşılmasında zorlanınca yığılmalara ve zayiata yol açtı. Mesela 38. Alay Komutanı Yarbay İlyas Bey yaralandı. İşte bu sıra İlyas Bey bulunduğu bölgeye Bayburtlu Yüzbaşı Agah Efendi ile Sinoplu Üsteğmen Feyzullah Efendi ile 101 silah arkadaşı devreye girdi ve cephede şehit olmalarına rağmen hareket başarıldı.( Kurtuluş Savaşımız sırasında 27 Ağustos 1922 günü şehit olan Bayburtlu Yüzbaşı Agâh Efendi ile Sinoplu Üsteğmen Feyzullah Efendi ve 101 silah arkadaşının bulunduğu şehitliktir. Şehitlik, Kültür Bakanı olan Agah Oktay Güner tarafından “ bakanda Gümüşhanelidir.”1972 yılında tamir edilerek 1993yılında Kültür ve Turizm Bakanlığınca yenilenmiştir.)
Savaşta aksilikler yaşanmayacak diye bir durum yoktu. Çiğiltepe bölgesini kurtarmakla görevli olan Yarbay Reşat Bey idi. Birinci Dünya Savaşı’nda değişik cephelerde bulunmuştu. Mustafa Kemal’in daha yarılmadı mı emrine yarım saat isteyen Reşat Bey bu süre içinde askerlerinden haber alamayınca tabancası ile intihar etmiştir. Ne yazık ki ruhunu teslim ederken cephesinin alındığı haberini almıştır. ( Ruhu şad olsun)
Gelelim Yunan tarafına Başkomutan İzmir’de verdiği emirler cepheye geç ulaşıyordu. Afyon bölgesini savunan 1. Kolordu Komutanı Trikupis, ihtiyat 2. Kolordu’nun bölgesini takviye etmesini istedi, 2. Kolordu Komutanı da bu isteği karşıladı. 9. Tümen’in bir alayını sevk etti. Ancak Hacı Anesti savunmayı takviye etmek ve kuvvetlendirmek yerine ihtiyat 2. Kolordu’yu General Trikupis’in emrine verdi ve Alanyurt-Çay istikametinde 28 Ağustos günü karşı taarruz yapmasını emretti. Emri öğle saatlerinde vermiş, fakat ilgili komutanların eline akşamüzeri geçmişti. Arada geçen zaman diliminde değişiklikler olmuştu. Trikupis bu emre karşı çıktı. 2. Kolordu Komutanı taarruzu ancak 29 Ağustos’ta uygulayabileceğini bildirdi.
Bu durum ordusunu 1874 metre rakımlı Kocatepe’de bizzat kendisinin at sırtında Büyük Taarruz harekâtını sevk ve idare etmiştir.
Gezimize Yıldırım Kemal şehitliği ile devam ettik. Hocamız ilk yapılan şehitliklerden olduğunu ve Yıldırım Kemal Şehitliği için müze çalışması yapıldığını alınan evin ne yazık ki tamiratının yapılamadığını belirtti.
Başkomutan Meydan Muharebesi 26 Ağustos 1922 günü Afyonkarahisar-Kocatepe'den başlamış, 30 Ağustos 1922 de Dumlupınar'da büyük zaferin kazanılmasıyla ordumuz düşmanı aksaklıklar yüzünden imha edememiş ve düşman İzmir yönüne kaçarken yolu üzerindeki köy kasaba ve şehirleri yakıp yıkarak kaçmaya başlamıştır. İşte burada Mustafa Kemal “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz İleri Emrini vermiştir.” Zafertepe Çalköy'de Başkomutan Meydan Muharebesinin sevk ve idare edildiği 1181 rakımlı tepede emrin verildiği yerdir.
Gazi Mustafa Kemal 31 Ağustos 1922 günü muharebe meydanını gezerken şehitler arasında düşman topçu mermisinin açtığı çukura gömülmüş bir sancaktar görür. Bu aziz şehit, toprağın üstünde katılaşmış kolu ile sancağı dimdik tutmaktadır. Manzaradan etkilenen Başkomutan, savaş sonrasında yapılacak Anıt için bunun sembol alınmasını emreder.
Gezimiz Dumlupınar anıtı ve yanında bulunan il özel idaresince yaptırılan panoramı gezerek sonlandırmak zorunda kaldık. Hemen belirtmeliyim ki Kurtuluş Savaşı’n geçtiği yerleri Ahmet Hoca ağaçlandırmadan muhafaza edilse iyi olur çünkü yaz sıcağında yapılan bir savaşı gençlere anlatmak zor oluyor dedi. Yazımızı bağlarken Savaşa katılan komutanların isimlerini de vermek ve tüm komutan ve erlere bu savaşta dolaylı ve dolaysız katkıda bulunanlar Fatiha okuyup, minnettarlığımızı sunmalıyız.
Komutanlar: BAŞKOMUTAN: Müşir Gazi Mustafa Kemal Paşa (ATATÜRK)
GENELKURMAY BAŞKANIı :Birinci ferik Fevzi Paşa (ÇAKMAK)
BATI CEPHESİ KOMUTANI:Mirliva İsmet Paşa (İNÖNÜ)
1.ORDU KOMUTANI :Mirliva Nurettin Paşa.
2.ORDU KOMUTANI :Mirliva Yakup Şevki Paşa (SÜBAŞI)
1.KOLORDU KOMUTANI :Miralay İzzettin Bey (ÇALIŞLAR)
2.KOLORDU KOMUTANI :Miralay Ali Hikmet Bey (AYERDEM)
3.KOLORDU KOMUTANI:Miralay Şükrü Naili Bey (GÖKBERK)
4.KOLORDU KOMUTANI:Miralay Kemalettin Sami bey (GÖKÇEN)
5.KOLORDU KOMUTANI:Mirliva Fahrettin Paşa (ALTAY)
6.KOLORDU KOMUTANI:Mirliva Kazım Paşa (İNANÇ)
KOCAELİ Grup KOMUTANI:Miralay Halit Bey (KARSIALAN)
1.TÜMEN KOMUTANI:Miralay Abdurrahman Nafiz Bey (GÜRMAN)
3.KAFKAS TÜMEN KOMUTANI:Miralay Kazım Bey (ORBAY)
4.TÜMEN KOMUTANI :Miralay Mehmet Sabri Bey (ERÇETİN)
5.KAFKAS TÜMEN KOMUTANI:Kaymakam (Yarbay) Halit Bey (AKMANSÜ
6.TÜMEN KOMUTANI:Miralay Hüseyin Nazmi Bey (SOLOK)
7.TÜMEN KOMUTANI:Miralay Naci Bey (ELDENİZ)
8.TÜMEN KOMUTANI:Miralay Kazım Bey (SEVÜKTEKİN)
11.TÜMEN KOMUTANI:Kaymakam (Yarbay)Ahmet Bey (DERVİŞ)
12.TÜMEN KOMUTANI:Miralay Osman Nuri Bey (KOPTAGEL)
14.TÜMEN KOMUTANI:Kaymakam (Yarbay) Ethem Necdet Bey (KARABUDAK)
15.TÜMEN KOMUTANI:Kaymakam (Yarbay) Naci bey (TINAZ)
16.TÜMEN KOMUTANI:Miralay Aşir Bey (ATLI)
17.TÜMEN KOMUTANI:Miralay Hüseyin Nurettin Bey
18.TÜMEN KOMUTANI:Kaymakam (Yarbay) Mehmet Hulusi Bey (CONK)
23.TÜMEN KOMUTANI:Kaymakam (Yarbay) Ömer Halis Bey (BIYIKTAY)
41.TÜMEN KOMUTANI:Miralay Alaattin bey (KOVAL)
57.TÜMEN KOMUTANI:Miralay Reşat Bey (ÇİĞİLTEPE)
61.TÜMEN KOMUTANI:Kaymakam (Yarbay) Salih Bey (OMURTAK)
1.SÜVARİ TÜMEN KOMUTANI:Miralay Mürsel Bey (BAKÜ)
2.SÜVARİ TÜMEN KOMUTANI:Kaymakam (Yarbay) Ahmet Zeki Bey (SOYDEMİR)
3.SÜVARİ TÜMEN KOMUTANI:Kaymakam (Yarbay) İbrahim Bey (ÇOLAK)
14.SÜVARİ TÜMEN KOMUTANI:Kaymakam (Yarbay) Mehmet Suphi (KULA)
MÜRETTEP SÜVARİ TÜMEN KOMUTANI:Miralay Hacı ARİF (ÖRGÜÇ)
BATI CEPHESİ KURMAY BAŞKANI:Miralay Asım Bey (GÜNDÜZ)
Ekleme (Kayaalp Büyükataman’ın siteye yazısı) :
Albay Mazhar (BUYUKATAMAN)1920-1923 yıllarında katıldığı Türk Kurtuluş Savaşı’nda Yarbay rütbesi ile 176. Alay Komutanlığı
Kocatepe’den Selamlar İbrahim AYAN
